به مناسبت 25 نوامبر روز جهانی منع خشونت علیه زنان !
25 نوامبر روز جهانی منع خشونت علیه زنان دستاوردی تاریخی در مبارزات زنان سراسر جهان برای دستیابی به دنیایی عاری از خشونت است. داشتن زندگیای به دور از خشونت یکی از حقوق اساسی انسان است که در پیمانها و اعلامیههای بینالمللی حقوق بشر مورد تاکید قرار گرفته است. با این وجود در سراسر جهان خشونت بهویژه علیه زنان به شیوههای گوناگونی اعمال میشود و زنان را از داشتن زندگی به دور از خشونت محروم میسازد. طبق آمارهای بینالمللی تنها 40 درصد از زنان خشونت دیده درخواست کمک میکنند و این بدان معناست که بسیاری از خشونتها بهویژه خشونتهای خانوادگی هرگز علنی نمیشوند.
در گزارش کمپین جهانی زنان سازمان ملل بهمناسبت سیامین سالگرد تصویب “اعلامیه پکن” درسال 2025 نوشته شده است: «برای همه زنان و دختران» روز جهانی زن یک فریاد جمعی جهت اقدام در سه زمینه کلیدی است:
1– پیشبرد حقوق زنان: مبارزه بیوقفه برای حقوق بشر زنان، بهچالش کشیدن همه اشکال خشونت، تبعیض و استثمار.
2– ترویج برابری جنسیتی: رفع موانع سیستمی، برچیدن نظام مردسالاری، تغییر نابرابریهای ریشهدار و…
3– تقویت توانمندی زنان: دسترسی فراگیر به آموزش، اشتغال، مدیریت یا رهبری و ایجاد فضاهای تصمیمگیری باز. همچنین ایجاد کارزاری علیه خشونت دیجیتال که به سرعت در حال رشد است و یکی از سریعترین اشکال در حال رشد خشونت تمرکز میکند و به شدت خشونت دیجیتال علیه زنان و دختران به کارگرفته میشود. این کارزار یادآوری میکند که «ایمنی دیجیتال بخش جداییناپذیر» برابری جنسیتی است.
یکی از زمینههای خشونت علیه زنان جنگها، ناامنیها و تصادمات نظامی است. درهمآمیزی جنگ و خشونت به اشکال گوناگون، خشونتهای جنسی و جنسیتیِ فاجعهبار است که و آسیبهای جبرانناپذیری را برای زنان بههمراه دارد. به گفته سازمان ملل: رشد جنگ و درگیریهای نظامی، خشونت علیه زنان را تشدید کرده است.
آنتونیو گوترش دبیر کل سازمان ملل متحد در سال 2025 در گزارش خود تحت عنوان “زنان، صلح و امنیت” هشدار میدهد: «اکنون676 میلیون زن در فاصله 50 کیلومتری از درگیریهای نظامی مرگبار زندگی میکنند، که این تعداد که در بالاترین سطح نسبت به از دهه 1990 است. آنگونه که در گزارش آمده است، تلفات غیرنظامیان در میان زنان و کودکان در مقایسه با دوره دو ساله قبلی، چهار برابر شده و خشونتهای جنسی در جریان جنگ و درگیریهای نظامی 87 درصد افزایش یافته است».
سیما باهوس(Sima Bahous) معاون دبیر کل سازمان ملل متحد و مدیر اجرایی نهاد زنان سازمان ملل متحد، در همین رابطه میگوید: «به طور بیسابقهای شمار بالایی از زنان و دختران کشته میشوند، از میزهای صلح کنار گذاشته میشوند و با افزایش جنگها، بدون حمایت رها میشوند. درحالیکه هزینههای نظامی جهانی در سال 2024 از 2.7 تریلیون دلار فراتر رفته است، سازمانهای زنان در مناطق جنگی تنها 4 درصد از کمکها را دریافت کردند.». خانم “باهوس” در همین این راستا میافزاید: «اینها نشانههای از جهانی است که بهجای سرمایهگذاری در راه برقراری صلح، سرمایهگذاری در ایجاد جنگ را انتخاب کرده است میکند.»
افزون بر این عرصه خشونت پهناورتر از حیطه محیط انسانی شده و چرخه آن دامنگیر محیط زیست نیز شده است. بحرانهای محیط زیستی و اثرات خشونت برانگیز آن بهاشکال مختلف گریبانگیر زنان و کودکان بهخصوص قشرهای پایین جوامع و مناطق جنگ زده شده است .
25 نوامبر امسال در شرایطی فرا می رسد که منطقه خاورمیانه همچنان دستخوش جنگ و ناامنی و عرصه تاخت و تاز خشونتزا است. فاجعهای انسانی با ابعادی وسیع و خشونتی هولناک که قربانیان آن در درجه نخست و بهطور عمده کودکان، اطفال شیرخوار و زنان بوده و هستند.
جنایتهای ضد بشری رژیم نژادپرست اسراییل در سالهای اخیر با پشتیبانی قدرتهای امپریالیستی بهویژه امپریالیسم آمریکا، نقض قوانین بینالمللی و خشونتی بیسابقه را در مقابل چشمان بهتزده جهانیان بهنمایش گذاشت که با برپایی تظاهراتی عظیم و اعتراضهای گسترده صدها هزار نفری صلحدوستان و مدافعان حقوق بشر در سراسر جهان مواجه شد.
درگیریهای خونین در نوار غزه و خاک اسراییل وضعیت فاجعهباری را بوجود آورده که در روال این جنگ طبق آمارهای منتشر شده، هزاران تن از مردم بیگناه در غزه و اسراییل کشته (تعداد کشتهشدگان در غزه بیش از 67 هزارنفر تخمین زده شده است) و دهها هزار تن مجروح شدهاند. بمباران شدید غزه بیخانمانی صدها هزارتن از ساکنان آنجا را در برداشته، موجب آوارگی و دربهدری شده و مرگ تدریجی از گرسنگی و بیماری را بهدنبال داشته است.
سرکوب مستمر خونین و خشونتبار مردم فلسطین و پنجاه و شش سال اشغالگری تجاوزکارانه سرزمین فلسطینیها توسط دولت راست افراطی اسرائیل، تقویت نیروهای نظامی او و کمک مالی 650 میلیون دلاری آمریکا به اسراییل، نشان دهنده پشتیبانی امپریالیسم جهانی بهسرکردگی امپریالیسم آمریکا از دولت نژادپرست اسراییل و همچنین نماد بارز خشونت علنی بر بشریت، سلب طبیعیترین حقوق مسلم انسانها یعنی حق زندگی میباشد.
پایان دادن به این خونریزی دهشتناک و آوارگی مردم غزه تنها اولویت فوری انساندوستانهای است که با صلح پایدار در غزه و راهحل ایجاد دو کشور مستقل فلسطین واسرائیل و احترام به حاکمیت ملی میتواند تضمین کننده برقراری عدالت در فلسطین و در ادامه در خاورمیانه باشد. طرح صلح ترامپ که با حمایت وهماهنگی کامل نتانیاهو برنامهریزی شده است، از دیدگاه مدافعان صلح و حقوق مردم فلسطین پوششی برای اجرای کامل خواستههای اسراییل و تحکیم وضع موجود بهنفع اسراییل است.
در کشورهایی با حاکمیت اسلام سیاسی از جمله میهن ما ایران، از قوانین شرع و باورهای ارتجاعی پوسیده و قوانین مردسالار برای توجیه خشونت و عادیسازی آن علیه زنان با هدف سرکوب سیستماتیک و بوجود آوردن محدودیتهای هرچه بیشتر علیه زنان و سلب حقوق زنان استفاده میشود تا کنترل برهمه ابعاد زندگی سیاسی، اقتصادی واجتماعی را حقی مردانه و ضرورتی انکارناپذیرمحسوب کنند.
در اسناد نشستهای جهانی زنان و سازمان ملل از جمله «سند 2030 یونسکو» یا «کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان» که ایران از امضای آن اجتناب کرده است، بهصراحت تاکید شده که نابرابری جنسیتی سدی بزرگ در برابر محو خشونت نسبت به زنان است. براین اساس زنان میهن ما بیش از یک سده است که با خشونت ساختاری در حاکمیتهای مردسالار استبدادی سلطنتی و مذهبی روبهرو بوده و از انقلاب مشروطیت تاکنون همواره بهشکلهایی مختلف با این پدیده مبارزه کرده و هزینههای فراوان دادهاند.
خشونت علنی نیروهای سرکوبگر رژیم ولایی در مقابل اعتراضات زنان علیه حجاب اجباری، این نماد اسلام سیاسی و سرکوبگریها در جنبش های گوناگون مردمی از جمله جنبش «زن، زندگی، آزادی»، و تصویب لایحهها و قوانین قرون وسطایی، ضرب و شتم زنان، دستگیریها، شکنجهها و اعدامها همراه بوده است.
پس از جنبش «زن، زندگی، آزادی» قوانین حجاب اجباری هرگز لغو نشدند، بلکه اجرای آن نامنظم و مورد مناقشه بوده است و در واقع فعالسازی آن در بالاترین سطح امنیتی متوقف شده است. این وقفه نشان دهنده اختلافهای شدید در ردههای بالایی حاکمیت برای اجرا و تصویب این قوانین است و همچنین نشانی بارز از عقبنشینی و به بنبست رسیدن رژیم ولایی است.
اعمال فشار بهمنظور حجاب زنان با به راه افتادن “اتاق وضعیت عفاف و حجاب” در تاریخ 25 مهرماه 1404 از طرف دبیر ستاد “امر بهمعروف و نهی از منکر” نشانه بارز اعمال خشونت بر زنها برای انجام “حجاب اجباری” است.
خشونت وتبعیض ساختاری علیه زنان بههمراه قوانین زنستیز فقط در چهارچوب حجاب اجباری نیست. آپارتاید جنسیتی تحمیل شده، زنان را در موقعیتی نابرابر نسبت به مردان در فرصتهای شغلی قرار داده است. نابرابری در دنیای کار با مشارکت نیروی زنان در سال 1403 در ایران برطبق تخمینهای بانک جهانی سازمان بینالمللی کار 13.4 درصد بوده است که این رقم جزو پایینترینها در سطح جهانی است.
افزون برآن قانونهای بازنشستگی زودهنگام زنان، تصویب لایحههای ضد انسانی از جمله “لایحه خانواده”، تغییر قوانین مدنی، عدم تصویب لایحه تامین امنیت زنان، تبعیض در سهمیهبندی جنسیتی در دانشگاهها و در عرصه مدیریت و فعالیتهای شغلی زنان و…را باید نام برد.
علاوه بر آن در جوامع واپسگرای سنتی مذهبی تحمیل تضییقات پر آسیب مانند کودکهمسری، ستم بر زنان در حضانت فرزند، قانون ارث و شهادت در دادگاه، قتلهای ناموسی و زنکشی بهطرز هولناکی بالاست. آمارهای خشونت خانگی، خودکشیها، اسیدپاشیها، دستگیریها بهدلایل مختلف ازجمله بدحجابی و شکنجهها و حتی اجرای حکمهای اعدام، این مجازات ضد انسانی نشانگر دردناک؟ جامعه خشونت برانگیز و مرد سالار قرون وسطایی است.
برقراری دنیایی عاری از خشونت در گرو استقرار نظام سیاسی، اجتماعی و اقتصادی عادلانه است که در روند تلاش برای حفظ صلح و حفظ محیط زیست امکانپذیر است. روز جهانی منع خشونت علیه زنان را با تلفیق مبارزه برای برقراری صلح جهانی و توقف کامل جنگ در خاورمیانه و جهان همراه کنیم.
۲۱ نوامبر ۱۴۰۴
